اکسس کنترل آسانسور چیست؟

آسانسور بخش مهمی از زیر ساخت یک ساختمان است که امکان جا به جایی سریع و ایمن افراد را فراهم می ‌کند. آسانسورها نقاط ورودی به طبقات مختلف ساختمان هستند و اگر دارای سیستم کنترل دسترسی نباشند هر فردی می ‌تواند به ‌راحتی به هر طبقه ‌ای از ساختمان دسترسی پیدا کند. با این حال در اقدامات امنیتی ساختمان، اغلب آسانسورها نادیده گرفته می ‌شوند در حالی‌ که باید جزئی کلیدی از برنامه امنیتی هر ساختمانی باشند. از این رو، سیستم‌ های امنیتی و اکسس کنترل آسانسور برای حداکثرسازی امنیت ساختمان ضروری هستند و دسترسی امن و مطمئن را برای کاربران مجاز تضمین می کنند.

اکسس کنترل آسانسور چیست؟

اکسس کنترل آسانسور یا Elevator Access Control دستگاهی است که جهت ارتقای امنیت و نظم ساختمان و ساکنین با اعمال محدودسازی استفاده غیرمجاز از آسانسور طراحی شده‌ است. این سیستم‌ کاربران را ملزم می کند پیش از دسترسی به آسانسور هویت خود را تأیید کنند. بسته به نوع دستگاه، فرایند احراز هویت می‌ تواند شامل خواندن کارت  RFID، اسکن اثر انگشت، وارد کردن پین کد یا ارسال دستورات با گوشی موبایل از طریق وای فای باشد. پس از احراز هویت کاربر، کنترل برد آسانسور با دریافت فرمان از سیستم اکسس کنترل به طبقه مورد نظر حرکت می کند. با این دستگاه، هر کاربر تنها به طبقات تعریف ‌شده خود دسترسی دارد و امنیت ساختمان به طور قابل ‌توجهی افزایش می‌ یابد.

چرا باید اکسس کنترل آسانسور نصب کنیم؟!

در ساختمان‌ های مدرن، امنیت و مدیریت دسترسی به طبقات مختلف یکی از مهم ‌ترین دغدغه‌ هاست. اکسس کنترل یکی از راه کارهای موثر برای کنترل ورود و خروج افراد است که مزایای زیادی برای ساکنین و مدیران ساختمان دارد. 5 مورد از مهم ترین دلایل نصب اکسس کنترل در آسانسور به شرح زیر است:

1. افزایش امنیت ساختمان:
   دلیل اصلی استفاده از اکسس کنترل آسانسور، افزایش امنیت ساکنین است. با این سیستم، فقط افراد مجاز می ‌توانند به آسانسور دسترسی پیدا کنند. این امر منجر به کاهش خطر سرقت، جلوگیری از نفوذ و سوء استفاده افراد ناشناس از آسانسور می ‌شود.
    
2. کنترل تردد ساکنین:
   نصب اکسس کنترل آسانسور امکان تعیین سطح دسترسی ‌های متفاوت برای افراد مختلف را فراهم می ‌کند.
   به عنوان مثال:
   الف) در یک ساختمان مسکونی فقط ساکنین بتوانند از آسانسور استفاده کنند و آسانسور برای افراد غریبه کاملا غیرفعال باشد.
   ب) در یک مجتمع اداری که چندین شرکت در آن مشغول به فعالیت هستند، کارمندان هر طبقه فقط اجازه ورود به طبقه دفتر خودشان را داشته باشند و از دسترسی کارمندان و بازدیدکنندگان سایر شرکت ‌های داخل ساختمان به طبقات دیگر جلوگیری شود. طبقه پارکینگ و لابی هم به عنوان طبقه عمومی و بدون نیاز به مجوز تعریف شود.
   ج) در مجتمع های چند منظوره تفریحی، تجاری و اداری فقط مالکین واحدهای اداری اجازه ورود به طبقات اداری را داشته باشند و دسترسی برای عموم مردم در این واحدها غیرفعال باشد.
   د) در هتل ها که بار ترافیکی و معطلی برای آسانسور زیاد است برای جلوگیری از تردد مهمان ها در طبقاتی به جز طبقه اتاق خودشان، لابی و رستوران و همچنین فراهم کردن محیطی امن و مطمئن محدودیت هایی تعریف شود. مهمان هر اتاق با قرار دادن کارت اتاقش مقابل اکسس کنترل آسانسور فقط دکمه های طبقه آن اتاق، لابی و رستوران برایش فعال شود و سایر طبقات غیرفعال باقی بماند.
    
3. کاهش استهلاک آسانسور:
   با تعیین محدودیت های تردد استفاده های بی رویه از آسانسور کم می شود که موجب کاهش استهلاک و کاهش هزینه های تعمیر آسانسور می شود.
    
4. ثبت گزارش و نظارت:
   سیستم های پیشرفته امکان ثبت گزارشی دقیق از تردد افراد به طبقات مختلف را فراهم می‌ کنند. این قابلیت برای مدیریت ساختمان، بررسی امنیت و تحلیل رفت‌ و آمدها بسیار کاربردی است.
    
5. کنترل شارژ ساکنین بد حساب:
   برای ساکنینی که شارژ ساختمان یا هزینه تعمیرات آسانسور را پرداخت نکرده اند امکان استفاده از آسانسور را موقتا غیرفعال کرد.
    

مدل های مختلف سیستم های کنترل دسترسی آسانسور:

سیستم ‌های کنترل دسترسی آسانسور را می‌ توان بر اساس چند معیار دسته‌ بندی کرد:

براساس نوع احراز هویت:

1. سیستم های کارتخوان: احراز هویت در این سیستم ها با کارت RFID یا رمز عبور است و قابلیت نصب ساده داخل کابین یا کلیدهای بیرونی آسانسور را دارد.
    
    
2. سیستم های بیومتریک: روش های بیومتریک برای احراز هویت بسیار سریع و آسان است و نیاز به همراه داشتن کارت، وارد کردن رمز عبور یا تماس مستقیم با دستگاه ندارد. این ویژگی باعث افزایش راحتی ساکنان و کارکنان و رعایت اصول بهداشتی می‌ شود.
3. سیستم های موبایل: کنترل هوشمند آسانسور با موبایل به وسیله شبکه Wifi محلی یا بلوتوث نه تنها استفاده کاربران را تسهیل می ‌کند، بلکه ضریب ایمنی را نیز به طور مؤثر بهبود می ‌بخشد.

 

براساس تعداد آسانسورها:

1. سیستم تک ‌آسانسوری: مناسب ساختمان ‌های کوچک، امکان تعیین محدودیت دسترسی به طبقات و تعیین زمان ‌های مشخص.
2. سیستم چند آسانسوری: مناسب برج ها و مجتمع های پرجمعیت تر با چند لاین آسانسور. قابلیت کنترل همزمان چند آسانسور با روش ‌های احراز هویت پیشرفته، مدیریت سطوح مختلف دسترسی، قابلیت شبکه شدن و اتصال به سرور برای کنترل از راه دور و هماهنگی چندین آسانسور. این سیستم ها امکان ثبت و ذخیره رویدادها، تولید گزارش‌ های دقیق ورود و خروج و تحلیل فعالیت کاربران را نیز فراهم می‌ کنند.
    

براساس نوع استفاده:

1. آسانسور عمومی با دسترسی خصوصی به برخی طبقات: عموم مردم می‌توانند از آسانسور استفاده کنند اما دسترسی به طبقات خاص تنها برای افراد مجاز امکان‌پذیر است.
2. آسانسور خصوصی با دسترسی کامل: فقط کاربران دارای مجوز امکان استفاده از آسانسور و دسترسی به تمام طبقات را دارند
3. آسانسور خصوصی با دسترسی محدود: ترکیبی از حالت عمومی و خصوصی؛ آسانسور تنها برای کاربران مجاز فعال است و دسترسی به طبقات به صورت انتخابی محدود می‌شود.
4. سیستم کنترل مقصد: کاربران مقصد خود را قبل از ورود به آسانسور انتخاب می‌کنند و سیستم، آسانسور مناسب را هدایت می‌کند.
5. سیستم های مدرن: سیستم ‌های اکسس کنترل آسانسور در ساختمان‌ های مدرن، ترکیبی از سخت‌ افزار و نرم ‌افزار هستند که نه تنها دسترسی افراد به طبقات را مدیریت می ‌کنند، بلکه امکان یکپارچگی با سایر سیستم‌ های امنیتی ساختمان را فراهم می ‌آورند. این سیستم‌ ها با بهره‌ گیری از فناوری‌ های پیشرفته امکان ایجاد ردگیری از اینکه چه کسی، چه زمانی و به کجا دسترسی پیدا کرده است را فراهم می کنند. همچنین این سیستم می‌ تواند برای شناسایی مشکلات امنیتی بالقوه و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز یا سوء استفاده از آسانسور به کار رود.

اکسس کنترل آسانسور کارتی از چه قطعاتی ساخته شده است؟

اکسس کنترل آسانسور کارتی به طور معمول از 3 بخش اصلی تشکیل شده است:

کارت ریدر، مرکز کنترل و ارتباط با آسانسور. کارت ریدر با استفاده از پروتکل‌ RFID اطلاعات کاربر را دریافت می ‌کند و به مرکز کنترل منتقل می‌کند. کنترلر با پردازش اطلاعات و بررسی سطح دسترسی تعریف‌ شده برای هر کاربر، فرمان رله یا سیگنال دیجیتال مناسب را برای سیستم آسانسور صادر می ‌کند تا کابین تنها به طبقات مجاز حرکت کند. در ساختمان ‌های بزرگ، این ارتباط معمولاً از طریق پروتکل ‌های TCP/IP یا RS485 انجام می ‌شود تا امکان مدیریت مرکزی و نظارت بر چند آسانسور فراهم شود.

مزایای سیستم کنترل دسترسی آسانسور:

سیستم‌ های اکسس کنترل آسانسور طیف گسترده‌ ای از مزایا را ارائه می‌ دهند، از جمله:

1. افزایش امنیت هر طبقه
2. تضمین تردد فقط توسط کاربران مجاز
3. کنترل دسترسی واحدهای اجاره نشین
4. افزایش بهره وری آسانسور با کاهش استفاده های غیرضروری
5. ردیابی الگوی استفاده از آسانسور و بهینه سازی زمان بندی و کاهش زمان انتظار
6. افزایش قیمت ساختمان و جذابیت برای خریدار و مستاجر

چگونه یک سیستم اکسس کنترل آسانسور مناسب را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب بهترین اکسس کنترل آسانسور باید پارامترهایی شامل موارد زیر در نظر گرفته شود:

چه اکسس کنترلی برای آسانسور بخریم؟

برای آپارتمان های مسکونی و اداری کوچک، ساده ترین مدل ها با کاربری آسان مناسب است. این مدل کارتخوان فقط دارای یک خروجی رله است که ساکنین برای احراز هویت یک رمز عمومی را وارد می کنند یا کارت خود را مقابل دستگاه قرار می دهند تا برق پنل دکمه ها وصل شود سپس با فشردن دکمه به هر طبقه دلخواه هدایت می شوند.

برای مجتمع های بزرگتر و ساختمان هایی که در آن ها واحدهای اداری نیزگنجاده شده است و استفاده از آسانسور زیاد است بهتر است دسترسی به طبقات محدود شود و اکسس کنترلی نصب شود که به تعداد طبقات، خروجی مجزا دارد. مثلا برای یک آپارتمان 8 طبقه ، 8 خروجی مستقل داشته باشد و هرکدام از خروجی ها به یک دکمه پنل متصل شوند و کنترل هر دکمه فقط در اختیار خروجی متصل به آن باشد. در نتیجه ساکنین هر طبقه با وارد کردن رمز شخصی خود یا قرار دادن کارت خود مقابل دستگاه، فقط دکمه طبقه خودشان برایشان فعال می شود و باقی دکمه ها غیرفعال می مانند. سپس با فشردن آن دکمه به طبقه خود هدایت می شوند. در این مدل اکسس ها امکان غیرفعال کردن موقت دسترسی ساکنینی که هزینه شارژ یا سرویس آسانسور را پرداخت نکرده اند نیز وجود دارد. ضمن اینکه بهتر است احراز هویت در این مکان ها به صورت کارت RFID یا روش های بیومتریک باشد چون اگر رمز عبور فاش شود، تمامی افراد می توانند از آسانسور استفاده کنند و سطح امنیت پایین می آید. علاوه بر این، رمز عبور برای ساختمان ‌های بزرگ و ساختمان ‌های شلوغ (مانند هتل ‌های بزرگ) مناسب نیست. وارد کردن رمز عبور به ازای هر شخص زمان بر است و زمان انتظار طولانی ‌تر می‌شود، بنابراین کارایی بسیار پایین خواهد آمد.

نمونه ای از این سبک دستگاه اکسس کنترل 8 طبقه E-TAG بتاست. این دستگاه امکانات و ویژگی های زیادی دارد و کامل ترین دستگاه در نوع خود است.

 

ویژگی های اکسس کنترل آسانسور بتا:

1. تعریف سطوح دسترسی به طبقات بر اساس نقش کاربر (مدیر ساختمان، ساکن، مهمان، پرسنل خدماتی و ...)
2. صفحه ‌نمایش LCD برای تعریف و حذف آسان تگ‌ ها و ریموت ‌ها
3. احراز هویت از طریق تگ و کارت  RFID مایفر و ریموت کنترل هاپینگ غیرقابل کپی برداری
4. سازگاری با انواع برندهای آسانسور و سیستم ‌های مدیریت ساختمان (BMS)
5. حذف و اضافه کردن تگ ها و ریموت ها بصورت مجزا
6. حذف و تغییر دسترسی کاربران بدون نیاز به داشتن تگ یا ریموت (مناسب برای ساکنین بدهکار، تغییر مستاجر، تگ‌ و ریموت گمشده)
7. فعال کردن مد مهمان با تگ ساکنین برای دسترسی موقت
8. قابلیت کنترل از راه دور با ریموت توسط لابی من
9. مناسب ساختمان ها تا 8 طبقه بصورت مجزا و هر تعداد واحد به صورت کلی
10. جدا بودن ریدر و برد کنترلر برای امنیت بیشتر و در نتیجه نصب توکار
11. قابلیت اتصال مستقیم به پنل آسانسور

خصوصیاتی که اکسس کنترل آسانسور بتا را کاربردی می سازد خروجی‌ های مستقل برای طبقات، رله جانبی برای احضار آسانسور یا کنترل درب ورودی، روئیت تنظیمات در LCD و امکان تعریف یا حذف سریع کاربران است. با قیمت مناسب، گارانتی معتبر بتا و طراحی مدرن، اکسس کنترل آسانسور بتا انتخابی مطمئن برای ساختمان‌ های مسکونی، اداری و تجاری است.

 

روش‌ های اتصال اکسس کنترل بتا به آسانسور:

بسته به الگوی تردد و سطح امنیت مورد نیاز، اکسس کنترل آسانسور می‌ تواند به چند روش به پنل متصل شود. در ادامه 3 روش اتصال اکسس کنترل به آسانسور در یک ساختمان 5 طبقه را مشاهده می فرمایید:

روش 1 : فعال‌سازی انتخابی طبقات

این مدل، کامل ‌ترین شیوه عملکرد دستگاه محسوب می ‌شود که امکان برنامه ‌ریزی در حالت ‌های متنوع و همچنین تعریف دسترسی به بیش از یک طبقه را فراهم می ‌آورد. برای این کار ابتدا سیم GND ای که مستقیما به دکمه‌ های پنل وصل بوده است جدا می‌ شود (نمایش داده شده با خط‌ چین) و به جای آن‌ سیم‌ های OUT به دکمه ‌های متناظر متصل می ‌شود. از این پس تنها با قرارگرفتن کارت معتبر دکمه ‌های مجاز آن تگ به مدت زمان برنامه ‌ریزی شده برای خروجی ‌ها فعال می ‌شود سپس با فشردن دکمه طبقه مورد نظر به آن طبقه هدایت می ‌شود.

 

روش 2 : حرکت مستقیم به طبقه

دراین روش آسانسور بدون فشردن دکمه و فقط با قرار دادن کارت معتبر بلافاصله به طبقه تعریف شده برای آن کارت حرکت می‌ کند. برای این منظور کافیست سیم‌ فرمان که از دکمه‌ های آسانسور به مرکز کنترل آسانسور وصل شده است را از دکمه ‌ها جدا کنید (نمایش داده شده با خط چین) و مستقیما به سیم ‌های OUT ببندید. با این روش دکمه ‌هایی که سیم‌ هایشان از پنل جدا شد غیرفعال می ‌شوند و هر کارت معتبر اجازه دسترسی به یکی از این طبقات را خواهد داشت.

روش 3 : احضار آسانسور

برای دسترسی داشتن به یک یا چند طبقه با استفاده از ریموت کنترل و تگ، از رله آزاد نیز می ‌توان استفاده کرد (مناسب برای لابی مَن) برای این منظور مانند روش 1 سیم GND ای که به دکمه ‌های طبقات مورد نظر در پنل آمده است قطع کنید (نمایش داده شده با خط چین) و به جای آن سیم NO رله را به دکمه ‌ها وصل کنید. با این کار با قراردادن تگ معتبر یا فشردن دکمه ریموت کنترل، تمامی این طبقات فعال می‌شوند سپس با فشردن دکمه آسانسور، به طبقه مورد نظر هدایت خواهدشد.

 

نکات پایانی:

امنیت و مقاومت سیستم:

پیاده ‌سازی صحیح اکسس کنترل آسانسور نیازمند توجه دقیق به امنیت فیزیکی و سایبری است. طراحی سخت‌ افزار باید به گونه ‌ای باشد که دستکاری یا نفوذ به کنترلر غیرممکن باشد و نرم ‌افزار باید با الگوریتم‌ های رمزنگاری و به‌ روزرسانی مداوم از هر گونه تغییر جلوگیری کند. همچنین، استفاده از کارت ‌ها یا تگ ‌های غیرقابل کپی و رمزنگاری ‌شده اطمینان می‌ دهد که تنها افراد مجاز به طبقات دسترسی دارند.

 

استفاده از قابلیت خدمات آتش ‌نشانی:

به دلایل ایمنی و امنیتی، در این سیستم ها، گزینه ‌ای برای لغو محدودیت ‌ها در صورت آتش‌سوزی وجود دارد. بنابراین هر شخصی که دارای کارت دسترسی آتش‌نشانی باشد، می‌ تواند با این کارت به هر طبقه ‌ای دسترسی پیدا کند یا محدودیت ‌ها را غیرفعال کند.

 

نصب و راه ‌اندازی حرفه ‌ای:

فرایند نصب با تحلیل نیاز ساختمان و تعیین سطح دسترسی کاربران آغاز می ‌شود. سپس سخت ‌افزار شامل ریدر، کنترلر و ماژول ‌های ارتباط با آسانسور نصب می‌ شوند و کابل ‌کشی انجام می‌ شود. پس از نصب، تنظیم دسترسی‌ ها، تعریف کاربران و نحوه عملکرد با تابلو فرمان آسانسور انجام می شود. تست و راه‌ اندازی شامل بررسی حرکت کابین تنها به طبقات مجاز، ثبت صحیح رویدادها و آزمایش امنیت سیستم است تا از عملکرد سیستم در شرایط واقعی اطمینان حاصل شود.

 

نتیجه‌ گیری:

اکسس کنترل آسانسور راهکاری جامع و فنی جهت افزایش امنیت در ساختمان است. این سیستم با مدیریت دسترسی افراد به طبقات مختلف، از ورود غیرمجاز جلوگیری کرده و نظم بیشتری ایجاد می ‌کند. انتخاب سیستم اکسس کنترل مناسب با توجه به نیازهای امنیتی، تعداد آسانسورها، الگوهای تردد و هزینه ها صورت می گیرد. با بررسی دقیق این عوامل، می‌ توان سیستمی انتخاب کرد که ضمن افزایش امنیت، سهولت در مدیریت ساکنان، کاهش استهلاک آسانسور و صرفه‌جویی در هزینه‌ ها را نیز به همراه داشته باشد. در ساختمان‌ های پرتردد، نصب این سیستم یک ضرورت است و به دسترسی سریع ‌تر، امن ‌تر و کنترل ‌شده ‌تر کمک می‌کند.