چگونه در زمان قطعی برق کرکره برقی را باز و بسته کنیم؟

کرکره برقی پر کاربرد ‌ترین و رایج ‌ترین گزینه برای کنترل ورودی پارکینگ، مغازه و اماکن تجاری محسوب می شود. اما یکی از دغدغه ‌های مهم کاربران، نحوه استفاده از کرکره هنگام قطعی برق است؛ موضوعی که در طول سال، به ویژه در فصل تابستان چندان دور از انتظار نیست. در چنین شرایطی بسیاری از افراد نمی ‌دانند چگونه باید کرکره را بالا یا پایین ببرند و نگران گیر کردن خودرو داخل محوطه یا باز ماندن مغازه می ‌شوند. در این مطلب به زبان ساده و کاربردی توضیح می‌ دهیم که چگونه در زمان قطعی برق، کرکره برقی را به‌ صورت دستی باز و بسته کنید.

 

آشنایی با مکانیزم خلاص ‌کن کرکره برقی:

تقریباً تمام کرکره‌ های برقیِ استاندارد، مجهز به مکانیزمی به نام خلاص ‌کن هستند. خلاص‌ کن در موتورهای کرکره برقی قطعه ای است که می تواند موتور را به صورت دستی و بدون نیاز به برق بچرخاند. این مکانیزم عمدتا برای مواقع اضطراری طراحی شده است؛ از جمله:

1. قطع ناگهانی برق
2. گم شدن یا خرابی ریموت کنترل
3. معیوب شدن مرکز کنترل کرکره

در چنین شرایطی با استفاده از خلاص کن می توانید تیغه‌ های کرکره برقی را به صورت کنترل شده به حرکت در آورید و مشکل را موقتا برطرف سازید.

 

انواع مکانیزم خلاص کن در موتور کرکره برقی:

خلاص‌ کن موتورهای کرکره برقی به 3 صورت دیده می‌ شوند:

1. خلاص ‌کن آلنی یا هندلی: در این مدل، یک آچار آلن مخصوص به همراه محصول ارائه می شود. با قرار دادن این آچار در محل مشخص شده روی موتور و چرخاندن آن، موتور کرکره به حرکت در آورده می شود.
2. خلاص ‌کن زنجیری: موتورهای دیگر مجهز به یک زنجیر فلزی هستند. با کشیدن این زنجیر، کرکره به حرکت درآورده می شود.
3. خلاص کن طنابی : نوع آخر موتورهایی هستند که از یک طناب یا بند برای خلاص کردن استفاده می‌کنند.

 

تشخیص نوع خلاص کن کرکره برقی:

برای شناسایی دقیق مکانیزم خلاص کن کرکره برقی خود، لازم است به ویژگی های ظاهری کرکره، نوع موتور نصب شده و نحوه نصب آن توجه کنید. محل دقیق خلاص‌ کن معمولا هنگام نصب توسط نصاب به شما نشان داده ‌می شود. اگر جای آن را بخاطر نمی آورید، بهترین راه مشورت با یک نصاب یا سرویس کار است. درصورتی که دسترسی به نصاب هم امکان پذیر نباشد، می توانید با شناسایی نوع موتور کرکره، مکانیزم خلاص کن آن را تشخیص دهید؛ زیرا هر موتور بسته به ساختار انتقال نیروی خود، از سیستم خلاص کن متفاوتی بهره می برد. موتورهای کرکره برقی براساس وزن و ابعاد کرکره انتخاب می ‌شوند و در 3 دسته اصلی موتور توبلار، ساید و سکشنال قرار می گیرند که هر کدام نیز سیستم خلاص کن متفاوتی دارند.

 

خلاص کن موتور توبلار:

موتور توبلار (Tubular) رایج ‌ترین نوع موتور کرکره است که برای کرکره های سبک و کوچک مانند مغازه ها، پارکینگ های مسکونی و پنجره ها استفاده می شود. این موتور به شکل یک استوانه بلند طراحی شده و داخل شفت کرکره نصب می شود به همین دلیل فضای کمتری نسبت به موتورهای دیگر اشغال می ‌کند. خلاص کن موتور توبلار در ابتدای موتور و در راستای محور گیربکس قرار دارد. از این رو موتور به گونه ای نصب می شود که خلاص کن در سمت بیرونی رول کرکره و در دسترس باشد. در کنار حفره خلاص کن پیچ های مربوط به لیمیت سوئیچ حد بالا و حد پایین نیز دیده می شوند.

برای بالا و پایین بردن کرکره به صورتی دستی، آلن یا آچار مخصوص داخل حفره قرار می گیرد و با چرخاندن آن کرکره به آرامی حرکت می‌کند. معمولا نصاب آچار خلاص کن یا رابط آن را داخل حفره قرار می دهد، سپس از سمت دیگه پیچ و مهره به آن می بندد تا از حفره خارج نشود. با این روش آچار خلاص کن به سر موتور فیکس می شود و همیشه در دسترس است.

 

خلاص کن موتور ساید:

موتور ساید  (Side)در چند سال اخیر به یکی از گزینه های محبوب و پرمصرف تبدیل شده است. این موتورها بدلیل اینکه در کنار شفت کرکره نصب می گردند، موتور ساید نامیده می شوند. موتورهای ساید نسبت به موتورهای توبلار قدرت بیشتری دارند و به همین دلیل برای کرکره‌ های سنگین، گاراژها و سوله ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین نصب آن ها ساده تر از موتورهای توبلار است و مدل های سبک ترشان توانسته اند جایگزین موتورهای توبلار برای مصارف مسکونی و تجاری شوند.

خلاص کردن موتور ساید آسان تر و ساده تر از موتور توبلار است. سیستم خلاص کن در این موتور با دو روش زنجیر و اهرم ایمنی انجام پذیر است.

خلاص کردن موتور ساید با زنجیر: یک زنجیر نسبتا ضخیم به موتور متصل است و داخل یک کیسه قرار داده می شود تا فقط در مواقع ضروری از کیسه بیرون آورده شود. با کشیدن زنجیر به صورت عمود موتور حرکت کرده و کرکره بالا یا پایین می رود. معمولا کشیدن زنجیر در جهت عقربه های ساعت کرکره را باز و در جهت پادساعتگرد کرکره را می بندد. اما در بعضی مدل ها و با توجه به جهت نصب موتور جهت ها ممکن است برعکس باشد. پس از اتمام کار می بایست مجددا زنجیر به داخل کیسه جمع شود و در دسترس عموم نباشد.

خلاص کردن موتور ساید با اهرم کلاچ: برخی موتورهای ساید علاوه بر زنجیر دارای یک اهرم کوچک یا ضامن نیز هستند که روی موتور قرار دارد و دسترسی به آن در ارتفاع دشوار است. با بالا بردن این اهرم کلاج موتور آزاد شده و کرکره با سرعت بسته می شود.

 

خلاص کن موتور سکشنال :

نوع سوم موتورهایی که چند سالی هست وارد بازار شده اند و در اماکن لوکس مورد استفاده قرار می گیرند موتورهای سکشنال یا زیر سقفی هستند. مکانیزم و روش نصب این موتور کاملا متفاوت با موتورهای های توبلار و ساید است. کرکره های سکشنال از پنل های عریض تشکیل شده اند که ابعادی بسیار بزرگتری از تیغه های کرکره های معمولی دارند به همین علت به آن ها Sectional یا بخش بخش گفته می شود. پنل های سکشنال هنگام باز شدن کرکره بجای رول شدن، در انتهای مسیر با شکست 90 درجه به زیر سقف کشیده می شوند.

خلاص کن در موتور سکشنال به صورت یک طناب قرمز دیده می شود که از ریل سقف آویزان شده است. با کشیدن این طناب در جهت عمودی یک صدای "تق" شنیده شده و کشویی خلاص کن آزاد می شود.

سپس کرکره به کمک فنرهای شارژ شده داخل شیار درام که کل وزن آن را بالانس می کنند، با کمترین میزان نیروی دست مانند کرکره های قدیمی باز و بسته می شود. این مکانیزم نصب موجب شده تا باز و بسته کردن کرکره با دست نسبت به سایر مدل های کرکره برقی که خلاص کن هندلی یا زنجیری دارند و زمان بر و انرژی بر هستند سریع تر و راحت تر باشد. برای خارج کردن کرکره از حالت خلاص مجددا طناب را بکشید و کرکره را تکان دهید تا کشویی درگیر شود.

 

آموزش باز کردن کرکره برقی در زمان قطعی برق:

در این بخش به صورت مرحله ‌به ‌مرحله و ساده توضیح می ‌دهیم که هنگام قطع برق برای باز یا بسته کردن کرکره چه کار باید بکنید؟

مرحله اول: آرامش خود را حفظ کنید.

اولین و مهم ‌ترین قدم، حفظ آرامش است. قطعی برق امری طبیعی است و در اکثر موارد، با استفاده از خلاص‌ کن می ‌توان مشکل را حل کرد. ضمنا از کشیدن یا ضربه زدن به کرکره خودداری کنید، چون ممکن است به تیغه ‌ها یا ریل ‌ها آسیب بزنید.

 

مرحله دوم: اطمینان از قطع بودن برق 

برق کنتور را بررسی کنید یا سیم های برق متصل به کرکره را با احتیاط جدا نمایید.

 

مرحله سوم: پیدا کردن خلاص ‌کن و نحوه کار با آن

همان طور که پیش تر ذکر شد بسته به نوع موتور محل قرارگیری و مکانیزم خلاص ‌کن متفاوت است. پس باید نوع موتور را تشخیص دهید، سپس براساس آن محل خلاص کن را پیدا کرده و از آن استفاده کنید.

 

خلاص کن موتورهای توبلار:

موتور توبلار داخل شفت کرکره قرار دارد. مکانیزم خلاص‌کن توبلار حفره ای واقع در در سر موتور است.

روش خلاص کردن موتور توبلار:

1. آچار آلن مخصوص موتور (که معمولاً هنگام نصب ارائه می‌شود) را پیدا کنید.
2. آچار آلن را وارد سوراخ خلاص‌کن کنید.
3. با چرخاندن آچار در جهت مناسب (با علائم یا فلش مشخص شده)، کرکره به آرامی حرکت خواهد کرد. اگر خلاص کن به درستی عمل کند، کرکره بدون نیاز به فشار زیاد به نرمی جا به جا می شود.

هشدار: هنگام استفاده از آچار آلن، فشار زیاد وارد نکنید تا از آسیب رساندن به گیربکس جلوگیری شود.

 

خلاص کن موتورهای ساید:

این موتورها در کنار شفت کرکره نصب می‌شوند. مکانیزم خلاص ‌کن در موتور ساید معمولاً به صورت یک زنجیر فلزی است که از کنار موتور آویزان است.

 

روش خلاص کردن موتور ساید:

1. یک سمت زنجیر خلاص‌کن را در دست گرفته و آن را به صورت عمودی به سمت پایین بکشید.
2. پس از یافتن سمت صحیح زنجیر برای سرعت بخشیدن به حرکت، رنجیر را با دو دست بکشید.
3. پس از رسیدن کرکره به موقعیت دلخواه زنجیر را رها کنید.

خلاص کن موتورهای سکشنال:

این موتورها در انتهای ریل و زیر سقف نصب می شوند. در میانه ریل یک طناب یا دستگیره از بالا به سمت پایین آویزان است که مکانیزم خلاص کن را فعال می کند.

روش خلاص کردن موتور سکشنال:

1. طناب یا دستگیره را پیدا کنید.
2. آن را به سمت پایین بکشید تا کلاچ موتور خلاص شود.
3. کرکره را با دست و به آرامی به سمت بالا یا پایین هدایت کنید
   نکته: در صورتی که کرکره سنگین است، توصیه می شود این کار را با کمک نفر دوم انجام دهید تا ضمن کاهش فشار، تعادل کرکره حفظ شود. همچنین، هنگام پایین آوردن کرکره، مراقب باشید که ناگهان سقوط نکند.

 

مرحله چهارم: بازگرداندن کرکره به حالت اتوماتیک پس از وصل شدن برق

پس از اینکه برق وصل شد، برای اینکه دوباره بتوانید از ریموت استفاده کنید، باید موتور را از حالت دستی خارج کرده و به حالت اتوماتیک برگردانید. این اقدام فقط برای موتور سکشنال ضروری می‌ باشد و موتورهای توبلار و ساید به طور اتوماتیک به حالت عادی باز می گردند. برای موتور سکشنال مجددا طناب کشویی خلاص کن را بکشید تا صدای "تق" شنیده شود. سپس کرکره را کمی تکان دهید تا کشویی سرجایش در زنجیر قرار گیرد. در نهایت یک ‌بار با ریموت، کرکره را بالا و پایین کنید تا مطمئن شوید همه چیز به درستی عمل می‌ کند.

 

نکات ایمنی مهم هنگام استفاده دستی از کرکره:

استفاده نادرست از سیستم خلاص کن کرکره می تواند موجب آسیب رساندن به موتور یا کرکره شود. برای جلوگیری از آسیب ها و یا بروز حوادث ناگوار به نکات زیر توجه نمایید:

• اطمینان از قطع بودن برق: پیش از هر اقدام برای استفاده از سیستم خلاص کن، حتما از قطع بودن برق کرکره مطمئن شوید.
• زیر کرکره نایستید: دقت کنید هنگام بالا و پایین بردن دستی، هیچ فردی زیر کرکره یا در مسیر حرکت آن قرار نگیرد.
• از تکان‌ های شدید خودداری کنید: در صورتی که قصد پایین آوردن کرکره را دارید، آن را به صورت ناگهانی رها نکنید. این کار ممکن است باعث بسته شدن شدید کرکره و آسیب به تیغه ها و گیربکس شود. حتما به آرامی و با کنترل کامل کرکره را حرکت دهید.
• از آچار آلن مخصوص موتور استفاده کنید: استفاده از آچار یا ابزار های دیگر می تواند به مهره خلاص کن موتور آسیب برساند.
• زنجیر موتور: دقت داشته باشید که زنجیر پیچ‌خوردگی نداشته باشد. همچنین هنگام کارکرد موتور زنجیر را نکشید. کشیدن زنجیر منجر به پارگی زنجیر یا صدمه به فرد خواهد شد.
• برای کرکره های سنگین از کمک استفاده کنید: کنترل و خلاص کردن کرکره های بزرگ و سنگین به تنهایی دشوار است. وزن زیاد کرکره ممکن است باعث حرکت سریع ناخواسته یا سقوط آن شود.
• به صداهای غیرعادی توجه کنید: اگر هنگام حرکت دستی کرکره، صداهای غیرمعمول مثل گیر کردن، ساییده شدن یا ضربه شنیدید، حرکت را متوقف کنید و بعداً از یک سرویس ‌کار کمک بگیرید.

 

راه کارهای پیشنهادی برای پیشگیری از مشکل در زمان قطعی برق:

برای اینکه در آینده کمتر با مشکل قطعی برق هنگام استفاده از کرکره برقی مواجه شوید، می ‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

1) نصب یو‌ پی ‌اس (UPS) یا باتری پشتیبان:

با نصب سیستم برق اضطراری یا یو پی اس های مخصوص کرکره برقی، در زمان قطعی برق هم چند بار امکان باز و بسته کردن کرکره را خواهید داشت.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد یو پی اس مخصوص کرکره برقی بتا کلیک کنید.

 

2) یاد گرفتن محل و روش استفاده از خلاص‌کن

بهتر است همه اعضای خانواده یا مسئولین (مانند کارگران مغازه)، یک ‌بار روش استفاده از خلاص‌کن را یاد بگیرند.

3) سرویس دوره ‌ای کرکره

اگر کرکره به‌ طور منظم سرویس شود، حتی در حالت دستی نیز نرم و راحت حرکت خواهد کرد. در سرویس های دوره ای خلاص کن چک می شود و از سفت یا خشک شدنش جلوگیری به عمل می آید.

 

خلاصه:

قطعی برق به ‌معنای گیر کردن پشت درب پارکینگ یا مغازه نیست. با آشنایی ساده با خلاص‌کن کرکره برقی و رعایت چند نکته ایمنی، می‌ توانید در چنین شرایطی به ‌راحتی کرکره را دستی باز و بسته کنید. خلاص کردن هر کرکره ای متناسب با نوع موتور مورد استفاده در آن متفاوت است. اکیدا توصیه می ‌شود یک ‌بار همراه با سرویس‌کار یا نصاب، روش خلاص کردن و حرکت دستی کرکره را تمرین کنید تا در مواقع ضروری، بدون استرس بتوانید از آن استفاده کنید. در جدول زیر می توانید مقایسه ای از انواع موتورهای کرکره برقی به همراه نحوه کارکرد خلاص کن در هر کدام را مشاهده کنید.

نوع موتور کرکره برقی	موتور توبلار	موتور ساید	موتور سکشنال
محل نصب موتور	داخل شفت کرکره	کنار کرکره	زیر سقف انتهای ریل
محل قرارگیری خلاص کن	کنار موتور	آویزان در کنار موتور	داخل ریل
نحوه عملکرد	چرخاندن اهرم یا آچار برای حرکت دادن شفت	کشیدن زنجیر برای فعال‌سازی گیربکس دستی	کشیدن طناب کشویی خلاص کن
نوع نیرو	چرخاندن	کششی	کششی

امیدواریم این مطلب برای شما مفید واقع شده باشد. سپاس از حسن توجه شما